blog

vrijdag 17 oktober 2025
Onderzoek geefels

Gevels fascineren me, het zijn grensgebieden, tussen de persoonlijke en de publieke ruimte. Grijze zones, vaak letterlijk grijze zones, dode hoeken, in-between-spaces, ruimtes die we passeren zonder er aandacht aan te schenken, om van de ene plek naar de andere te gaan. Ik denk veel na over in-between-spaces, en hoeveel plaatsen er wel niet zo aanvoelen. Wat zou er gebeuren als elk stukje stad en tussenland intiem geliefd zou worden door ten minste 1 persoon? Hoe zou de stad er dan uitzien? Als we van de buitenkanten van onze huizen net zo hard een thuis zouden proberen maken als van de binnenkanten van onze huizen, wat zou dat geven?

Zou het ons allemaal meer thuis kunnen doen voelen in de stad? Ons meer een gevoel kunnen geven dat we samen de stad aan het maken zijn? Dat de stad van het volk is? Zou het ons inspireren? Om al die diversiteit aan vormen van creativiteit van gewone mensen zo veelvuldig te mogen aanschouwen? En ermee in interactie te gaan? Ik denk ook vaak aan hoe gevels een ruimte voor zorg kunnen zijn. We hebben bijvoorbeeld een bankje tegen onze gevel gezet, die zich toevallig naast een tramhalte bevindt. Nu zien we er bijna constant mensen op zitten, die wachten op de tram, bij een tramhalte waar er slechts één bankje is geïnstalleerd door De Lijn dat precies zo is gemaakt dat er 2 mensen nogal oncomfortabel op kunnen zitten en er vooral niet op kunnen slapen. Hostile architecture heet dat.

Gevels kunnen ook een ruimte voor zorg en interactie zijn tussen mensen en andere soorten. In een geveltuin leven al snel tientallen soorten, planten, insecten, vogels, ... Het plaatsen van een geveltuin is een vorm van zorg, maar de zorg komt ook terug, mensen worden rustig van het zien van andere soorten, onderzoek wijst zelfs uit dat hoe meer diversiteit we waarnemen, hoe groter het positieve effect is op ons gemoed.

Er is nog zoveel meer dat we kunnen doen, ik wil met honderden mensen praten, hen vragen waar ze meer van willen in de openbare ruimte, welke ideeën ze hebben voor gevels.

Wat denk je van de naam geefels? Ik ben er nog niet helemaal uit, ben bang dat het een beetje silly klinkt. Te veel een woordgrapje en te weinig iets om serieus te nemen, waarom moet het serieus genomen worden? Is het serieus? Een soort van sociaal-ecologisch project, moet dat serieus zijn? Misschien wel. Misschien ook niet, geefels, wil jij een geefel? Ik moet denken aan Robin Wall Kimmerer, de schrijver van Een vlecht van heilig gras. Ze schrijft over wederkerigheid, de gift economy, de gift economy, stel je voor, je wandelt een halfuur door Gent, en onderweg heb je bij elk huis een cadeau gekregen. Het is misschien niet altijd effectief iets materieels dat je zo kan meenemen, soms is het het geluid van een meneer die accordeon speelt uit zijn raam, Hilversum 3 bestond nog niet, maar ieder had zijn eigen stem. Soms is het het beeld van een groep spreeuwen die neerdaalt in een grote geveltuin die barst van leven. Soms is het de rust die je vindt op een bankje voor iemands gevel, precies zo geplaatst dat je uitkijk hebt op het water. Soms is het het moment waarop je met een onbekende samen door een hoop boeken aan het snuisteren bent, boeken die in een boekenruilkastje werden geplaatst door buren. Soms is het een verfrissing aan het kraantje dat iemand voor zijn gevel heeft geplaatst, en waar je even kan bijvullen op een hete klimaatveranderingdag.

Hoeveel geld wordt er wel niet geïnvesteerd in gevels? Vanwaar komt die traditie eigenlijk? Om om de zoveel tijd je gevel helemaal te laten renoveren, zodat die mooi blinkt, en gezandstraald, en geverfd, een paar tienduizenden euros om aan iedereen te tonen hoe goed jullie het wel niet hebben daarbinnenshuis. Met een fractie van die bedragen kunnen we dingen met onze gevels doen die we nooit voor mogelijk hielden. De stad is van ons, ja, de stad is van ons ja de stad is van ooooooons.

Ik denk aan gentrificatie, groene gentrificatie, alle vormen van gentrificatie.